بازی وادبیات وهنر

ویژگی های مربی هنر در کودکستان
الف:هدف از آموزش پیش دبستانی
                  ب:هدف از آموزش هنر در مراکز پیش دبستانی
              ج: ویژگی مربی هنر در مراکز پیش دبستانی

      

الف: هدف از آموزش پیش دبستانی
هدف کلی در این مقطع آمورش تقویت قوای جسمی وحرکتی کودک وتطابق این دو ،جهت ایجاد توانایی های لازم برای یادگیری است که به ایجاد دقت ومهارت در مشاهده دقیق وعمیق در محیط مشاهده به معنای وسیع آن ،منجر شود.
نیاز بشر کنونی وبالاخص جامعه ما پرورش افرادی است که خوب ببینند، خوب بشنوند خوب لمس کنند واز قدرت بویایی وچشایی خود به خوبی وبجا استفاده کنند.تقریباً همه کس از حواس پنجگانه برخوردارند واز آن کم وبیش استفاده میکنند،اما اینکه چگونه به میزان حساسیت آنها را افزایش دهد.
و چگونه فرد عمیق حس می کند ،لازمه تربیت صحیح حواس است. قوای حرکتی کودک در ارتباط با حواس عمل می کند وتربیت صحیح هنر نوع فعالیت فرد را غنا می بخشد.
کودکی که می آموزد در محیط فعال وحساس عمل کند ،مسلماً خوب فکر خواهند کرد وخودبخود راه را برای کسب معلومات عمومی کودک ومهارت های لازم او فراهم خواهد آمد.
اما چگونه به این هدف نایل آییم ،مجموعه فعالیتها آموزشی پیش دبستانی هر کدام به طور خاص به یک بخش وبطور عامل در ارتباط باکلیه توانائی ها عمل می کند. یکی از مباحث جدی در این آموزش ها آموزش هنر می باشد. هنر بخش عظیمی از فعالیت های پیش دبستانی را بخود اختصاص می دهند.
کودک از اوایل کودکی شروع به زمزمه های آهنگین می کند واز صدای خوش لالایی لذت می برد. با هر وسیله اثر گذاری که به دست می آورد شروع به خط خطی می کند از کنار هم گذاشتن اشیا شکلی تازه می شازد ،ادا در می آورد ونمایش بازی می کند واز واقعیت پنداشتن آنها غرق در عالم تخیلی خود می گردد. 
آموزش های دیگر پیش دبستانی هر گاه که با هنر آمیخته می شود با موفقیت بیشتری همراه می شود وهر گاه که از آن فاصله می گیرد امکان کسل کردن کودک زیاد می شود.‏

هنر کودک چیست؟
هنر کودک بیان احساسات درونی کودک است در قالب کلام،تصویر حرکت،کودک خودبخود توانائی بالقوه وذاتی در ابراز هنر را دارا می باشد واتفاقاً که بسیار هم خلاق و ویژه داراست کودک معمولاً با اولین یادگیریهایش همیشه چیزی از درون خود به آن می افزایدوسپس آنرا مطرح میکند . به مرور که به میزان یادگیری های کودک افزوده می شود و بعد از مدتی که رشد هوش او افزایش یافت به سمت روابط منطقی وعقلانی حرکت می کند ومعمولاً از میزان خلاقیت های او کاسته می شود .سن حداکثر خلاقیت کودکان معمولاً بین 3 الی 8 سالگی است واز 9 سالگی به بعد کاش می یابد ،نوع آموزش می تواند خلاقیتهای کودک را افزون می کند ویا از همان کودکی سرپوشی بر این ظرف جوشان بگذارد.
هنر کودک شامل موسیقی،شعر،انیمیشن،قصه،نقاشی ،کلاژ ،مجسمه سازی، وحرکات موزون می باشد . در تمامی آنها برای رسیدن به موفقیت ،رعایت اصول کلی ضرورت دارد ودر هر یک اصول اختصاصی
با توجه به موضوع مبحث امروز ما بر روی نقاشی متمرکز می شویم. اگر چه که موارد دیگر نیز در ارتباط نردیک با آن ودر خدمت نقاشی می توانند مورد نظر باشند.‏

هدف از آموزش هنر به کودک
هدف از آموزش هنر در مراکز پیش دبستانی جدا از هدف کلی آن نیست. اما آنگاه که اهداف کلی با تخیل با احساسات کودک وبا خلاقیت او همراه می شود نام هنرمی یابد،حال در هر زمینه آموزی که باشد.
پس هدف از آموزش هنر را می توان استفاده از ابزارها وتکنیکهائی جهت برانگیختن تخیل وایجاد خلاقیت برای بیان احساس درونی کودک دانست.
معمولاً در مراکز پیش دبستانی آموزش هنر توسط همان مربی همیشگی کودک انجام می گیرد این مربی هیچگونه آموزشی جهت آموزش هنر ندیده معمولاً آموزش پیش دبستانی هم ترفند است. اگر چه در بین همین مربیا ساده با تحصیلات متوسط می توان افرادی را یافت که با کلیه تعارفی که از مبی خوب ارائه می دهیم انطباق داشته باشد. اما بسیار استثناء هستند. به تازگی در بسیاری از این مراکز استفاده از معلم تخصصی هنر متداول شده است وتلاشی در راه یافتن مرب خوب هنری می شود.‏

ویژگی های مربی هنر
مربی هنر چه همان مربی کلاس باشد وچه فردی که بطور تخصصی به آموزش هنر بپردازد می بایستی که دارای ویژگی هایی باشدو نکاتی را در نظر بگیرد.
به این ویژگی ها در دو بخش می پردازیم.
1- ویژگی های شخصیتی
2- ویژگی های‏ کار ونحوه عملکرد در کلاس ‏
3- ویژگی های شخصیتی مربی هنر کودک

1- عمق وعلاقه به کودک
بدون علاقه صمیمانه به کودک هرگز نمی توان مربی خوبی بود. مربی که قلبش برای کودک می تپد با شادی آنها شاد می شود واندوهشان را جدی می گیرد،متوجه هر نوع تغییر وتحولی در کودکان خواهد شد علاقه یا بی حوصلگی آنها را در کودکند.‏
این مربی کودک زشت وزیا ،با هوش وکم استعداد ،مطیع وناسازگار ،همگی برایش عزیز ودوست داشتنی هستند وبا هر کدام مناسب ودر خور درکشان صحبت می کند ونهایتاً پیشرفت وشکوفایی همه آنها را مد نظر دارد.
2- توانایی های ذهنی وجسمی وروانی مربی
مربی کم حوصله ،خستگی پذیر،عصبانی ،زوررنج وحساس ومربی که از بیماری های جسمی مشخص رنج می بر در کارش مربی گری معمولاً کمتر موفق است، کار با کودکان نیاز به انرژی ،تحمل روحی واستقامت بدنی دارد.‏
3- خلاقیت در مربی هنر
مربی هنر لزوماً نباید خود هنرمند باشد یا هنرمندی خلاق اگرچه باشد بسیار مطلوبتر است. اما نیاز دارد خود دارای تفکری خلاق باشد وسعت دید داشته باشد وهر نوع ایده تازه وحرکت جدید ا درک کند کودکان را وادار به کپی کاری یا تقلید از نمونه ننماید وقتی کار کودکی را درک نکرده است آنرا محکوم نکند. به عبارتی آزاد اندیش باشد .خود نیز به کار کودک خالق بنگرد تا ویژگی های اثر او را دریابد.  ‏
4- آینده نگری ودور اندیشی
مربی باید تئوری خود را از تعلیم وتربیت کودک حداقل برای خودش روشن کند واینکه در کنار آن چگونه وبا چه هدفی تدریس نقاشی را به عهده گرفته ومداماً خود را مورد ارزیابی قرار دهد. ببیند کجای کار است وتا چد اندازه به هدفش نزدیک شده. لزوماً هدف او باید دارای ارزش های والای انسانی باشد چرا که در حساس ترین دوه رشد یک انسان با او حرکت می کند. ‏
5- کنجکاوی و دقت در مشاهده
مربی خود باید دارای دقت وتمرکز لازم در مشاهده اطراف باشد. مثلا هنگامی که کودکان را برای بازدیدی می برد برای آنکه در آنها عادت در دقیق دیدن را ایجاد کند . ابتدا فرد باید دقیق ببیند وحواس خود را بخوبی بکار بگیرد.‏
6- دقیق ومنضبط باشد
این دقت وانظباط به کلیه فعالیتهای کلاس اول ارتباط دارد. سر ساعت مقرر در کلاس حضو داشته باشد وسایل وابزار کارش را از قبل تهیه کرده وتیزو مرتب نگهداری کند.وعده های توقعاتی را که با کودکان مطرح می کند از یاد نبرد وبموقع آنها را جای کند .کودکان نسبت به مربی بی انظباطی بی اعتماد می شوند ونیز یادگیری غلطی از بی دقتی او خواهند یافت.‏
7- اهل مطالعه وتحقیق باشند
مطالعه مداوم از آثار نویسندگان گذشته وحال ,مقالات وتحقیقات مختلف حداقل در ارتباط با کارایی,از ضروریات کار یک مربی است. وبه این ترتیب می تواند روحیه تحقیق و بررسی را در ارتباط با کارایی از ضروریات کار یک مربی است. وبه این ترتیب می تواند روحیه تحقیق وبررسی را در خود رشد دهد. نقاشی کودکان منبع عظیم وجذاب وکم بررسی شده ایست که هر نکته آن قابل بررسی عمیقی است و نتایج و دست آورد های جالب توجهی در اختیار مربی محقق قرار خواهد داد. عادت به یاد داشت برداری از تجربیات هر جلسه به کار ویا هر دست آورد تازه امکان جمع بندی وبررسی وبرنامه ریزی جدید به مربی خواهد داد. ‏
8- اطلاع از روندرشد کودک
مربی هنر با کودک در ارتباط ایت این کودک دارای پیشینه رشدی خاصی بوده وبعداً نیز دارای توانایی ها رشدی خاصی خواهد شد. هم اکنون نیز دارای ویژگی های روانی ,رفتاری, جنسی ,هوش واجتماعی خاصی است. حتی از نظر رشد ترسیمی نیز مراحلی نمی گذارند . مربی با مطالعه کتابهای در زمینه روانشاسی تعلیم وتربیت وهنر کودک با نظرات دانشمندان در این خصوص آشنا می شود.‏
9- مطالعه هنر وهنر کودک
دانشجویان رشته هنر مقدمات لازم در زمینه هنر را دارا هشتند. اما نیاز به مطالعه هنر کودک را نیز دارند. چگونگی آموزش واطلاعات لازم جهت بررسی کارهای هنری کودکان در کتبی در اینباره آمده است.
10- شناخت وسایل وابزار کار
مربی خود باید به استفاده از ابزارهای کارش مسلط باشد شخصاً با آنها کارکرده باشد,چگونگی استفاده از آنها ومشکلات احتمالی کار با کودکان را دریافته باشد,تا بتواند راهنمائی های لازم واحیاناً پیشگیری لازم را انجام دهد وانتخاب بجائی از وسایل با توجه به سن کودکان ,شرایط سنی وامکانات محیطی ومادی داشته باشد. با دقت در محیط می تواند از ابزارهای استفاده کند که کمتر کسی به فکرش رسیده باشد. به این صورت حداکثر استفاده را از امکانات هر محیط بنماید. ‏
11- یکبارهم شده نقاش باشد.
معمولاً مربیان هنر خود نقاش هستند واما معمولاً نقاشانی که با احتیاط وملاحظه کاریهای خاصی نقاشی می کنند.
چه این قبیل مربیان وچه مربیانی که نقاش نیستند ورقی در مقابل خود بگذارند وبه راحتی وسرعت عمل کودکان نقاشی کنید ،یکباره هم که شده خود را فارغ از قید وبندهای متعلق ودیگر پسندانه ,رها کنید ونقاشی کنید از دید کودکان به دنیا نگاه کنید ،ساده ببینید وساده ترسیم کنید . سپس آنرا با نقاشی کودکان مایسه کنید. تجربه کم ارزشی نخواهد بود. ‏
12- رابطه مناسب با والدین وپرسنل دیگر مرکز آموزشی
مربی هنر و والدین ،مربی هنر وپرسنل دیگر, نیاز به همکاری وهمفکری دارند. مجموعه از این افراد در کودک اثر می گذارند واگر قرار باشد هر کس روش خود را پیش ببرد،در این میان کودک از هر طرف کشیده می شود ودچار چند گانگی شخصیتی می شود.
مربی هنر باید توانائی برخورد مناسب با آنها را داشته باشد از خرده گیری ها وانتقادهای بی مورد پیشنهادات مثبت را مد نظر قرار دهد.‏

عملکرد مربی در کلاس هنر:‏
یا به عبارتی ویژگی های کلاس هنر
1- شادی وتحرک در کلاس
کودک بیش از کار به بازی علاقمند است . از فعالیت ونشاط در کلاس انگیزه می گیرد وخلاق تر کار می کند این به معنای بی انظباطی در کلاس نیست. اما نظم کلاس در خدت کودک باید باشد. نه کودک در خدمت نظم د کلاس بی تحرک وساکت بهتین موضوعات و وسایل در حداقل کار آنی عمل می کنند.
تنوع در فضای کلاس بستگی به موضوع و زمان کار دارد. گاه نیاز است کودک آرام به موسیقی گوش دهد. در مورد موضوع بیندیشد ویا چیزی را به دقت مشاهده کند وگاهی در کلاس غوغا بپاست . هر کس به دنیال وسیله ای تازه است. در مود نظر یا شان بحث وتبادل نظر می کنند. وسایل کار یکدیگ را به عاریت می گیرند وشوخی وخنده متداول می شود.
این همه در کنار مربی خلاق دارای نظم خاصی است. بیان مربی گاه کودک را مبهوت وآرام می کند وگاه به فعالیت می اندازد واین همه ،شادی آفرینی را در کلاس موجب می گردد. ‏
2- منابع وانگیزه موضوع نقاشی
موضوع نقاشی باید برای کودک ملموس وقابل درک باشد با توجه به محدود بودن تجربه ها وحافظه کودک امکان مشاهده مستقیم ماند بازدید از یک محیط نماشگاه وموزه ،دیدن نمایش یا فیلم ،تصاویر کتاب ومجله ،نمایش اسلاید ،مشاهده نزدیک یک موضوع در کلاس به کودک امکان دقت و دوباره نگری را می دهد.
* الهام‏ از یک قطعه موسیقی ،یک شعر یا یک قصه موضوعات خوبی برای نقاشی خواهد بود.
* گاهی موضوعات تخیلی مانند بهترین خواب کودک یا آرزوهای کودک وامثال آن بیان خوبی از احساسات کودکان خواهد داشت.
* همچنین پیامدهای کوتاه وساده ای مانند بهداشت – کمک- دوستی -...
* یا موضوعات تخیلی مانند باران گل – پرواز در اسمان – در زیر دریا- وسیله ای اختراعی – موجودات فضائی و.. به شکل دیگر و موضواعت طنز برای کودکان که با تجربه تر هستند جذابیت خاصی دارد وصدها موضوع دیگر... ‏
3- برنامه ریزی
برنامه ریزی بلند مدت وکوتاه مدت لازمه اداره کردن هر محیطی است. بنابراین مربی هنر که مدتی را با کودک می خواهد بگذراند باید قبل از شروع کلاس ها این دو برنامه را تدوین کرده باشد برای اینکار اول باید از توانایی ها،علائق ونیازمندیهای هر گروه سنی اطلاع کافی داشته باشد و دوم،از فعالیتهای قبلی کودکان وبرنامه های حال وآینده مرکز با اطلاع باشد تا در تضاد یا تکرار آنها عمل نکرده باشد،در ضمن هماهنگی لازم را بوجود آورد. سوم،اینکه امکانات هر محیط وهر کودک را شناسائی کند وحداکثر استفاده را حتی از کمترین امکانات بنماید. ‏
4- پیش بینی های لازم
مربی هنر می بایستی موضوع کار هر جلسه را از قبل برای خود معین کند.ابزارهای کار و وسایلی که نیاز دارد را از قبل کاملاً آماده نماید. تا در کلاس با فراغ خاطر به جنبه های اصلی کار آموزشی بپردازد. در عین حال که انعطاف پذیری در تغییر برنامه کار آن ساعت داشته باشد در صورتیکه به دلایلی مانند،شرایط خاصی حق کلاس آمادگی پذیرفتن آن موضوع را نداشت،کودکان را علیرغم میلشان یا علی رغم شرایط خاص مجبور به پیروی از برنامه قبلی ننماید وبا توجه به امکانات موجود وشرایط خاص برنامه جدیدی را مطرح نماید.‏
5- آموزش استفاده ازابزار کار وتوضیحات لازم
این آموزش ها وتوضیحات مربوط به موضوع پیشنهادی را مختصر ومفیددر ابتدای ساعت کارش ارائه دهد. تا در وسط برنامه دچار نشود کار کودکان را متوقف کند. توضیحات وپیشنهادات مربوط به کار هر کودک را به آرامی با خود او مطرح کند تا مخل تمرکز دیگر کودکان نشود. کودکی که اعتماد به نفس ندارد,حوصله نداردیا مرتباً سوال می کند ,هر کدام را با راهنمایی های خاص و مختصر به کار تشویق کند. ‏
6- بعد از اتمام کار کودکان
بعد از اینکه کودکان نقاشی خود را به پایان رسانیدند,کلیه نقاش ها را جای مناسبی نصب نماید تا کودکان بتوانند به خوبی به ارزیابی خود بپردازند در ضمن خود را با دیگران ودر کنار دیگران ببینند . سپس کودک بطور مختصر توضیحی در مورد نقاشی اش بدهد. ‏
مربی نیز ویژگی های مثبت وخلاق هر نقاشی را مطرح کند،حتی در ناموفق ترین آنها نیز نکته مثبتی بیابد تا سبب دلگرمی او شود. ‏
7- نقاشی های دیگر کودک
مسلماً کودک فقط در کلاس هنر نقاشی نمی کند او در ساعات دیگر ودر منزل نیز نقاشی می کند بررسی آنها به مربی امکان ارزیابی از کار خود ومیزان اثر پذیری کودک وتاثیرات دیگر محیط را در کودک می دهد. ‏
8- راهنمائی های مربی
هدایت های که مربی در کلاس به کودکان  می کند بیشتر مربوط به استفاده از ابزار خاصیت آنها تشویق وبرانگیختن کودک برای استفاده خلاق از وسایل در جهت بیان احساس خود بطور صمیمانه نه به دلخواه بزرگترهاست.‏
9- استفاده از وسائل کلاژ
مانند کاغذ ومقوای رنگی – برگ- سنگ – صدف ،پارچه وکاموا وفیبر وبسیاری چیزهای ساده و یا ظاهراً کم ارزش سبب غنی تر شدن وتنوع در کار نریست مجسمه سازی نیز می تواند در خدمت ساعات هنر درآید. آموزش تکنیک های قابل اجراء کودکان را به شگفتی وهیجان می آورد وانگیزه های نازداری در آنها به وجود خواهد آورد. ‏

+ نوشته شده در  جمعه سوم اردیبهشت 1389ساعت 0:43  توسط علی ناطقی |